Saha Gezisi: İstanbul Zanaat Mahallelerinden Perşembe Pazarı

11.07.2024 Salı

Özyeğin Üniversitesi, INAR 200.B İç Mimarlık Araştırma Stajı “Integrative Design: Exploring Ecological Design for Human Habitats | Ecoresearchers” 

Yürütücü: Sena Biliş

Saha Uzmanı: Aslı Kıyak İngin

Yer: Perşembe Pazarı, İstanbul

INAR 200.B “Integrative Design: Exploring Ecological Design for Human Habitats | Ecoresearchers” İç Mimarlık Araştırma Stajı kapsamında  zanaat mahallelerinden Perşembe Pazarı üzerine gerçekleştirilen geziye rehberlik ve eşlik edilmesi.

Zanaat mahallelerinden Perşembe Pazarı'nın üretim ve ticaret ekosistemi ve kent için taşıdıkları önem

Sevgili Sena Biliş’in daveti ile Özyeğin Üniversitesi INAR 200.B Integrative Design: Exploring Ecological Design for Human Habitats dersi kapsamında, programın 9. gününde İstanbul’un köklü zanaat mahallelerinden biri olan Perşembe Pazarı alan gezisine saha uzmanı olarak katılarak, zanaat mahalleleri, üretim ve ticaret ekosistemi ve Perşembe Pazarı ile ilgili bilgi ve deneyimlerimi aktararak gün boyu süren geziye rehberlik ve eşlik ettim.

Fotoğraf: Sena Biliş, Aslık Kıyak İngin, Dana Tulaimat ve Hatice Kübra Yücel tarafından çekilmiştir.

Bu gezi; yerinde keşif, eskiz çalışmaları, fotoğraf çekimi ve kolaj üretimi yoluyla bölgenin ekosistemini gözlemlemeye odaklandı. Bu saha gezisi kapsamında zanaat mahallelerinden Perşembe Pazarı yalnızca fiziksel bir mekân olarak değil, çok katmanlı bir sosyal - kültürel - ekonomik bir ekosistem olarak ele alındı. Gezi ve keşif süreci; hanlar, sokak ağları, zanaat atölyeleri ve ticaret ekosistemi üzerinden zanaatkâr ve esnaf ile bölge sakinlerinin gündelik yaşam pratiklerinin gözlemlenmesine odaklandı. Günlük karşılaşmalar ve enformel etkileşimler, sosyal ekosistemin işleyişini anlamaya yönelik bir analiz çerçevesi sundu.

Zanaatkârların ve esnafların çalışma rutinleri, birbirleriyle ve müşterileriyle kurdukları ilişkiler ile kamusal alanı kullanma biçimleri (sokak ve sergileme biçimleri gibi), bölgenin kendine özgü bir ritim ve zamansallık ürettiğini ortaya koymaktadır. Bu gündelik pratikler, mekâna içkin yazılı olmayan kuralları ve yerel bilgiyi görünür kılmaktadır.

Fotoğraf: Sena Biliş, Aslık Kıyak İngin, Dana Tulaimat ve Hatice Kübra Yücel tarafından çekilmiştir.

Gezi sürecinde öne çıkan bir diğer önemli gözlem, bölgede yaşayan ve çalışanların zaman içinde geliştirdiği ortak dil, davranış kodları ve yaşam pratikleri oldu. Bu kolektif pratikler, Perşembe Pazarı’nın kent içinde kendine özgü bir karaktere sahip olduğunu; ancak aynı zamanda İstanbul’un daha geniş ekonomik, sosyal ve mekânsal ağlarından bağımsız olmayan bir ekosistem olarak işlediğini göstermektedir. Bölge, kentin bütünüyle sürekli etkileşim hâlinde olurken, kendi iç dinamiklerini, dayanışma biçimlerini ve üretim kültürünü korumaktadır.

Fotoğraf: Aslık Kıyak İngin ve Dana Tulaimat tarafından çekilmiştir.

Bu gözlemler, öğrencilerin insan - kent - üretim ilişkisini yalnızca mekânsal kurgular üzerinden değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel katmanlarıyla birlikte analiz edebilmelerine olanak sağladı; haritalama, diyagram ve kolaj çalışmalarına temel oluşturan güçlü bir araştırma altyapısı sundu.

Saha gezisi kapsamında Kurşunlu Han’da yer alan, İstanbul Bilgi Üniversitesi IND202 Stüdyo / Entangling With The Han, Heritage / Critical Practices stüdyo dersi sergisi de gezdik. Sevgili Bilge Bal ve İdil Karababa yürütücülüğündeki 2023–2024 Bahar dönemindeki stüdyo ve sergisi, hanın kentsel bellek, üretim ve topluluk kurma potansiyellerini yerinde deneyimlenmesini ve mekân, yapı ile program arasındaki ilişkilerin çizim, eskiz ve maketler üzerinden okunmasını içermektedir.

Özyeğin Üniversitesi, INAR 200.B “Integrative Design: Exploring Ecological Design for Human Habitats | Ecoresearchers” İç Mimarlık Araştırma Stajı

Yürütücü: Sena Biliş

INAR 200.B dersi, birinci sınıf iç mimarlık öğrencilerini bütünleşik insan yerleşimleri geliştirebilecek bilgi ve becerilerle donatmayı amaçlamaktadır. Permakültür Tasarımı ve Bütüncül Tasarım ilkeleriyle kurulan ilişki aracılığıyla öğrencilerin mekânsal tasarım pratiklerinde sürdürülebilirlik ve çevresel sorumluluk bilinci geliştirmeleri hedeflenmektedir. Program, ekolojik sistemler, sosyal yapılar ve inşa edilmiş çevreler arasındaki karşılıklı ilişkilerin anlaşılmasını vurgulayarak bütüncül bir tasarım perspektifi sunmaktadır. Ders süreci boyunca öğrenciler tarafından üretilen çalışmalardan oluşan 142 sayfalık dönem sonu kitabına buradan ulaşabilirisiniz. Ders kapsamında yürütülen üretimlere ve sürece dair güncel paylaşımlara ise dersin @ecoresearcher Instagram hesabı üzerinden takip edilebilirsiniz.

Saha gezisi sonucunda üretilen öğrenci işleriden birkaçı