Fotoğraflar: Informal Academy Arşivi

İstanbul’daki zanaat mahalleleri tepeden inme kentsel dönüşüm süreçleri ve bunun parçası olan kentsel politikaların ve uygulamaların tehdidi altındadır. Bu tehdit sadece yapılı çevreyi değil aynı zamanda kentin sosysal, ekonomik ve kültürel yapısını da etkilemektedir. Kentin gündemindeki önemli konulardan biri de merkezde yer alan zanaat mahallelerinin dinamik ve özgün pratiklerinin geleceğe taşınıp taşınmayacağı ya da nasıl taşınacağıdır. Bu noktada tabandan yukarı yeni ve sürdürülebilir argümanların ve vizyonların oluşturulması aciliyet taşımaktadır. Turizm ve tüketim odaklı kullanımlarla yer değiştirilmesi gündemde olan Galata ve Şişhane Bölgesi’ndeki zanaat ağı da bu süreçlerin etkisinde benzer bir kaderi ve tehdidi paylaşmaktadır.

Bu noktada şu soruyu sorabiliriz: Mevcut Turizm vizyon ve alışkanlıklarını zanaat bölgesinin sürdürülebilirliği noktasında yeniden tanımlamak ve ters yüz etmek mümkün mü?

“Turistler için Tasarım Kılavuzu” Atölyesi, Galata Bölgesi’ndeki zanaat atölyeleri ve turizm arasındaki yaratılan gerilimli ilişkiden yola çıkarak her ikisinin birlikteliğini barındıran yeni bir gelecek tahayyülünü gündeme getirmiştir. Atölye, Galata bölgesindeki çok renkli ve zengin zanaat geleneğinin ve ağının turistlerle birlikte keşfedilmesini ve bunun için üretilen çeşitli hatıra eşyaları, rota ve haritaların paylaşımını içermektedir. Amaç, bölgedeki zanaat atölyeleri ve turizm arasında kurulabilecek yaratıcı ve özgün ilişkiyi ortaya çıkarmaktır. Bölgedeki üretim süreci ve ürün üretimi, turizm için yeni bir deneyim alanı yaratabilir mi? Turistler zanaat atölyeleri için yeni bir aktör olabilir mi?

Atölye kapsamında bu sorular sorulurken, atölyelerin üretim kabiliyetleri değerlendirilmeye çalışılmış ve bölgedeki zanaat ağının sürdürülebilirliği için yeni ve daha çok üretime dayalı bir turizm anlayışının ilk adımları denenmiştir.

Atölye kapsamında 4 gün boyunca İstanbul’daki farklı üniversiteler ve tasarım bölümlerinden katılan öğrencilerle birlikte çalışılmıştır ve farklı deneyimleri ve hikayeleri içeren “tasarım kılavuzları” üretilmiştir. Bu kapsamda tasarımın aracı olma rolü tartışılırken açık kaynak yaklaşımıyla üretilen kılavuzlar Galata-Şişhane bölgesinde dağıtılarak kullanıma ve etkileşime sokulmaya çalışılmıştır. Galata Meydanı ve sokaklarında ABC Manifesto ile ortak bir performans, mobil bir sergileme sistemi aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Atölye kapsamında üretilen kılavuzların turizm ve bölgedeki zanaat atölyeleri arasında bir nevi iletişim ve bağlaç görevi görmesi amaçlanmıştır.

Bölgedeki hem turizm aktörleri hem de zanaat aktörleri ile yapılan görüşmeler ve tespitler ardından ilk tasarım kılavuzları ortaya çıkmıştır. Bu kılavuzlar bölgeye gelen yerli ve yabancı turistlerin kendi hatıra-turistik anı eşyalarını üretmesine imkan verecektir. Sadece anı eşyaları değil farklı bir deneyim yaşama imkanı da bu vesileyle önerilecektir. Bölgenin kültürel zenginliğini yansıtan el emeği hatıra objeleri turistlerin kendi kişiselleştirebildikleri detaylara ve hatıralara da sahip olacak ve daha önce yaşamadıkları yeni deneyimler ile kendi ülke yada şehirlerine dönmüşlerdir. Bu noktada zanaat atölyelerinin üretim kabiliyetleri değerlendirilmeye sonucunda yeni bir turizm deneyimi ve bunun ürünleri de ortaya konmuştur. 

Bu kapsamda atölye sonucu çıkan kılavuzlar ve ürünler 22 Kasım Cumartesi günü Galata Meydanında hedef kitle olan turistler ile buluşturulmuştur, Böylece turistlerin farklı deneyimlere davet edilmeleri ve bölgede kısa ve küçük turlar düzenlenmesi amaçlanmaktadır. 

Tasarım Atölyesinden çıkan kartpostallar:

Galata Saha Turundan Fotoğraflar:

Fotoğraflar: Informal Academy Arşivi

Tasarım atölyesinin sürecine ilişkin sunum:

Bu atölye çalışması bir IN.FORMAL academy etkinliğidir. 

2. İstanbul Tasarım Bienali işbirliğinde gerçekleştirilmiştir.

Atölye Katılımcıları: Serkan Ateş, Büşra Aksoy, Hazal Başarır, Carlota Stuermer, Merve Gezgin, Yağmur Kocaman,  Nur Seda Şahin, Derya Bayar,  Pelin Yanaz, Alhosin Shaar; Ufuk Baycan, Mina Yancı, Esra Tokat

Katkılarından dolayı teşekkürler: Artin Aharon, Nilüfer Sönmez, Ayşenaz Toker